Mity w medycynie: co musisz wiedzieć

Mity w medycynie Wprowadzenie

Mity w medycynie są powszechnie rozpowszechnione – od rzekomo prostych cudownych środków po błędne założenia dotyczące częstych chorób. W tym artykule obalamy najbardziej uporczywe błędne przekonania i pokazujemy, co naprawdę pomaga. Oświetlamy popularne mity, takie jak antybiotyki na przeziębienie, cholesterol jako jedyny zabójca serca lub nadmierne nadzieje związane z suplementami. Opieramy się przy tym na faktach i aktualnych badaniach: na przykład Stiftung Warentest wyjaśnia, że antybiotyki są w dużej mierze nieskuteczne w przypadku przeziębienia. Zamiast chemicznych środków, często naturalne metody i zdrowy tryb życia są najskuteczniejszymi lekarstwami na wiele dolegliwości.

Antybiotyki na przeziębienie: uporczywy błąd w przekonaniach

W wielu gospodarstwach domowych obowiązuje zasada: w przypadku kataru, kaszlu lub bólu gardła natychmiast przepisuje się antybiotyki. Jest to jednak mit medyczny, ponieważ większość infekcji dróg oddechowych ma podłoże wirusowe. Fundacja Warentest wyjaśnia jasno: „Infekcje dróg oddechowych, takie jak zapalenie gardła, katar, kaszel i zapalenie oskrzeli, są najczęściej spowodowane przez wirusy. Antybiotyki nie pomagają w ich leczeniu, działają tylko na bakterie”. Nawet grypa i koronawirus są chorobami wirusowymi – w tym przypadku odpoczynek, nawodnienie i naturalne środki często leczą lepiej niż leki.

Krótko mówiąc: antybiotyki zwalczają tylko infekcje bakteryjne. W przypadku zwykłego przeziębienia nie pomagają, a nawet mogą szkodzić, wywołując skutki uboczne lub sprzyjając powstawaniu oporności. Dlatego organizacje konsumenckie i lekarze ostrzegają: antybiotyki nie powinny znajdować się w każdej domowej apteczce, ale tylko w przypadku wyraźnych infekcji bakteryjnych i po badaniu lekarskim. Naturalne domowe środki, takie jak ciepła woda z miodem i cytryną, inhalacje lub herbata imbirowa, mogą łagodzić objawy i wspierać układ odpornościowy bez wywoływania skutków ubocznych. Tylko w przypadku sygnałów ostrzegawczych, takich jak wysoka gorączka, zielonkawe plwociny lub nasilający się ból, należy zasięgnąć porady lekarza, a następnie podjąć odpowiednie działania.

Mity w medycynie: cholesterol i zawał serca

Wysoki poziom cholesterolu jest uważany za jeden z największych czynników ryzyka zawału serca – jest to powszechny mit w medycynie. Jedno jest pewne: ekstremalnie wysokie poziomy LDL mogą sprzyjać miażdżycy, a tym samym problemom z sercem. Jednak cholesterol nie jest jedynym winowajcą. Eksperci apelują o zachowanie umiaru: zgodnie z aktualnym stanem wiedzy tak zwany „dobry” cholesterol HDL nie chroni automatycznie przed wysokim poziomem LDL. Jak wyjaśnia kardiolog: „Wiele osób uważa, że wysoki poziom cholesterolu HDL … może zrównoważyć negatywny wpływ wysokiego poziomu cholesterolu LDL. Jednak założenie to jest błędne”.

Ważne

Decydujące znaczenie ma zrównoważony stosunek wszystkich tłuszczów we krwi (LDL, HDL, trójglicerydy). Ponadto rolę odgrywają stany zapalne, nadciśnienie i styl życia. Sama dieta niskotłuszczowa bez innych środków przynosi jedynie ograniczone korzyści. W rzeczywistości niektóre składniki żywności, takie jak kwasy tłuszczowe omega-3, mają działanie przeciwzapalne i poprawiają krążenie. Badania pokazują na przykład, że duże dawki kwasu tłuszczowego omega-3 EPA hamują aktywację płytek krwi, co zapobiega powstawaniu zakrzepów.

Osoby stosujące zdrową dietę – bogatą w warzywa, owoce, ryby i produkty pełnoziarniste – robią więcej dla swojego serca niż osoby rezygnujące wyłącznie z jajek i tłustych produktów mlecznych. Regularna aktywność fizyczna i redukcja stresu obniżają ciśnienie krwi i poprawiają profil lipidowy. Również błonnik zawarty w warzywach i roślinach strączkowych wiąże cholesterol w jelitach. Pokazuje to, że stare dogmaty dotyczące tłuszczów zawierają wiele mitów, ale pojawiły się nowe fakty dotyczące dobrych tłuszczów i naturalnych substancji wspomagających.

Witaminy, suplementy i naturalne substancje wspomagające – sprawdzamy fakty

W medycynie krąży wiele mitów dotyczących witamin i suplementów diety. Niektórzy uważają, że wysokie spożycie witamin zastępuje zbilansowaną dietę lub chroni przed infekcjami. Faktem jest, że niedobór witamin może osłabiać układ odpornościowy. Na przykład witamina D nie tylko reguluje metabolizm kości, ale także reguluje układ odpornościowy. Lekarze wyjaśniają, że odpowiedni poziom witaminy D łagodzi nadmierne reakcje immunologiczne i wspomaga białka przeciwzapalne. Witamina D obniża więc poziom prozapalnych substancji przekaźnikowych i wzmacnia mechanizmy obronne organizmu przed drobnoustrojami.

Podobnie jest w przypadku kwasów tłuszczowych omega-3, zwłaszcza pochodzących z tłustych ryb morskich lub alg, które według badań zmniejszają stany zapalne i mogą obniżać ciśnienie krwi. Umiarkowane spożycie orzechów włoskich lub oleju lnianego przynosi więc korzyści. Ale uwaga: więcej nie zawsze znaczy lepiej. W bardzo dużych dawkach suplementy diety mogą powodować działania niepożądane lub wywoływać interakcje. Niektóre badania pokazują, że zbyt duża ilość kurkumy lub kurkuminy w proszku ma działanie przeciwzapalne, ale większość badań klinicznych obejmowała bardzo małą liczbę przypadków. Informacje zdrowotne AOK wskazują, że kurkumina działa w nanomierzalnych ilościach i jako przyprawa sama w sobie nie leczy cudownie. Tylko standaryzowane preparaty dostarczają większe ilości – ale nawet w tym przypadku korzyści i bezpieczeństwo nie zostały jeszcze ostatecznie potwierdzone.

Podsumowując: witaminy i minerały mogą wspomagać organizm, ale nie są panaceum. Zróżnicowana dieta zazwyczaj dostarcza wystarczającą ilość składników odżywczych. Osoby z niedoborami mogą stosować ukierunkowane suplementy. Według krytyków wiara w „superfoods” bez solidnych podstaw naukowych jest często przesadzona – wiele badań jest dotychczas niewielkich i niejednoznacznych. Mity w medycynie dotyczące suplementów diety można obalić tylko wtedy, gdy polega się na sprawdzonych badaniach, a nie na marketingu.

Mity w medycynie: naturalne metody leczenia

Oprócz preparatów dużą rolę odgrywają holistyczne podejście i naturalne metody leczenia. Wiele osób odnajduje relaks i ukojenie dzięki środkom roślinnym, ćwiczeniom fizycznym i klimatoterapii. Na przykład ziołolecznictwo od wieków wykorzystuje zioła, które faktycznie zawierają substancje czynne. Imbir może pomóc w przypadku nudności, echinacea (jeżówka) stymuluje układ odpornościowy, a herbaty z rumianku lub szałwii łagodzą łagodne stany zapalne jamy ustnej i gardła. Europejska Agencja Leków (EMA) potwierdza udowodnione działanie niektórych tradycyjnych ziół – na przykład jako środków na dolegliwości żołądkowo-jelitowe lub objawy przeziębienia.

Istotne znaczenie mają również zabiegi fizyczne: kąpiele naprzemienne, zabiegi Kneippa i kąpiele borowinowe działają poprzez bodźce temperaturowe i minerały. W badaniu dotyczącym terapii Kneippa dzieci po zabiegach w zimnej wodzie wykazały zwiększoną odporność błon śluzowych (zgodnie ze wzrostem wartości IgA w wydzielinach). Kąpiele borowinowe i źródła termalne zawierają naturalne substancje, które mogą mieć działanie przeciwzapalne. Uzdrowiska takie jak Bad Pyrmont dowodzą, że kąpiele solankowe i borowinowe mogą łagodzić stany zapalne w przypadku reumatyzmu stawów.

Codzienne działania promujące zdrowie

Codzienne działania często pomagają najbardziej. Oto kilka wskazówek, które obalają mity i promują zdrowie:

• Wystarczająca ilość ruchu: Codzienna aktywność fizyczna trwająca 30 minut (spacery, jazda na rowerze) obniża ciśnienie krwi i stabilizuje krążenie. Nawet krótkie intensywne interwały, takie jak codzienne wchodzenie po schodach, znacznie zmniejszają ryzyko zawału serca.
• Zdrowe odżywianie: Dużo warzyw, produktów pełnoziarnistych i mało cukru to naturalne witaminy i błonnik. Fasola, orzechy i owoce wspomagają pracę serca i układu odpornościowego. Należy natomiast unikać gotowych produktów i produktów z białej mąki.
• Światło słoneczne i witamina D: Szczególnie zimą terapia słoneczna lub preparaty witaminy D mogą być przydatne w utrzymaniu odpowiedniego poziomu tej witaminy. Optymalny poziom witaminy D wspomaga komórki odpornościowe i działa przeciwzapalnie.
• Roślinne środki pomocnicze: imbir, kurkuma i czosnek mają łagodne działanie przeciwzapalne. Również domowe środki, takie jak glinka lecznicza lub herbata ziołowa, mogą pomóc w detoksykacji i uspokojeniu – całkowicie bez chemii. Ważne jest dawkowanie: małe, regularne ilości często przynoszą lepsze efekty niż bardzo duże dawki.
• Relaks i sen: R